Miyopi, dünya genelinde en yaygın kırma kusurlarından biridir ve son yıllarda özellikle çocuklar arasında hızla artmaktadır. 2020 yılında başlayan COVID-19 pandemisi ve beraberinde gelen karantina süreçleri, bu artışı öngörülemeyen bir hıza taşımıştır. Pandemi döneminde çocukların yaşam biçiminde meydana gelen köklü değişiklikler — açık hava aktivitelerinin azalması, ekran süresinin çarpıcı biçimde artması ve uzaktan eğitim modeline geçiş — göz sağlığı üzerinde derin etkiler bırakmıştır.
Pandemi Çocukların Günlük Alışkanlıklarını Nasıl Değiştirdi?
Karantina döneminde çocukların günlük rutinleri kökten değişti. Hong Kong'da yapılan bir araştırmaya göre, 6–8 yaş arası çocuklarda açık havada geçirilen süre günlük ortalama 1,3 saatten yalnızca 0,4 saate düştü; buna karşılık ekran başında geçirilen süre günlük 2,5 saatten 6,9 saate yükseldi. Hindistan'da ise 10–16 yaş grubundaki çocuklarda dijital cihaz kullanım süresi günde 1,9 saatten 3,9 saate çıktı ve çocukların yaklaşık %40'ı günde 5 saatten fazla ekran kullandı.
Bu dramatik değişimler, çocuk gözünün gelişim sürecinde kritik bir dönemde gerçekleşti. Yakın mesafe çalışmasının artması ve güneş ışığına maruziyetin azalması, miyopinin hem başlangıcını hem de ilerlemesini hızlandıran iki temel çevresel risk faktörü olarak bilimsel literatürde güçlü kanıtlarla desteklenmektedir.
Sayılarla Pandemi Miyopisi
Çin'de 123.000'den fazla çocuğu kapsayan geniş ölçekli bir tarama çalışmasında, 6 yaşındaki çocuklarda miyopi oranı pandemi öncesi dönemde %5,7 iken 2020 yılında %21,5'e fırladı. Yedi yaşındakilerde bu oran %16,2'den %26,2'ye, 8 yaşındakilerde ise %27,7'den %37,2'ye yükseldi. En küçük yaş grubunda miyopi sıklığı yaklaşık 3 kat arttı.
İsrail'de 101.626 anaokulu çocuğunu kapsayan 10 yıllık toplum tabanlı bir çalışmada, düzeltilmemiş miyopi oranının pandemi sonrasında yaklaşık 3 kat artarak %3,7'den %12,6'ya çıktığı belirlendi. 2023 yılında miyopi riski, pandemi öncesi döneme kıyasla 2,72 kat daha yüksek bulundu.
Hindistan'da altı farklı üçüncü basamak göz merkezinde yürütülen çok merkezli bir çalışmada, yeni tanı konulan miyopi insidansı pandemi öncesi dönemde %1,98 iken pandemi sonrası %3,03'e yükseldi. En belirgin artış 5–10 yaş grubunda gözlendi ve bu gruptaki çocuklarda şiddetli miyopi oranı da kayda değer ölçüde arttı.
Hong Kong'da yapılan bir kohort çalışmasında, pandemi sürecinde miyopi insidansının 2,5 kat arttığı rapor edildi.
Bir başka çalışmada ise pandemi döneminde çocukların %62,4'ünde miyopi progresyonu görülürken, pandemi öncesi bu oran yalnızca %45,9 idi.
Neden Özellikle Küçük Çocuklar Daha Çok Etkilendi?
Araştırmalar, pandemi kaynaklı miyopi artışının en belirgin biçimde 6–8 yaş grubunda görüldüğünü ortaya koymuştur. 9–13 yaş grubunda ise miyopi oranlarının pandemi öncesi seviyelerle benzer kaldığı tespit edilmiştir. Bunun başlıca nedeni, küçük çocukların refraktif durumunun çevresel değişimlere ve dış etkenlere karşı çok daha hassas (değişime açık) olmasıdır. Miyopinin erken yaşta başlaması, ilerleyen dönemde daha yüksek dereceli miyopi gelişme riskini de beraberinde getirmektedir. Altı-yedi yaşında miyopi başlayan bir çocuğun, 8 yaş ve üzerinde başlayanlara kıyasla stabilizasyon döneminde ortalama 1,70 diyoptri daha fazla miyopiye sahip olduğu gösterilmiştir.
Küresel Miyopi Projeksiyonları
Pandemi öncesinde bile miyopi küresel bir salgın olarak kabul edilmekteydi. Dünya genelinde miyopi prevalansı 2000 yılında %22,9 iken 2020 yılında yaklaşık %34'e ulaşmıştır. 276 çalışmayı ve 5,4 milyondan fazla katılımcıyı kapsayan kapsamlı bir meta-analizde, çocuk ve adölesanlarda miyopi oranının 1990'dan 2023'e kadar %24,3'ten %35,8'e yükseldiği belirlenmiştir.
Mevcut projeksiyonlara göre 2050 yılına kadar dünya nüfusunun yaklaşık yarısının — yani yaklaşık 5 milyar insanın — miyop olacağı tahmin edilmektedir. Çocuk ve adölesanlarda ise bu oran %40'a ulaşacak ve 740 milyondan fazla genç bireyi etkileyecektir. Yüksek miyopi ise 2050'de dünya nüfusunun yaklaşık %10'unu — yaklaşık 1 milyar kişiyi — etkileyebilir. Yüksek miyopi; retina dekolmanı, miyopik maküler dejenerasyon, glokom ve katarakt gibi ciddi görme tehditlerini beraberinde getirmektedir.
COVID-19 pandemisinin bu zaten endişe verici trendleri daha da hızlandırmış olabileceği, özellikle 2020 sonrası verilerdeki keskin artışla desteklenmektedir.
Korunma: Ebeveynler Neler Yapabilir?
Bilimsel kanıtlar, çocuklarda miyopi gelişimi ve ilerlemesini yavaşlatmak için bazı temel stratejilerin etkili olduğunu göstermektedir:
Açık havada vakit geçirmek
Açık havada vakit geçirmek miyopiye karşı en güçlü koruyucu faktörlerden biridir. Haftada 11 saat ve üzerinde açık havada vakit geçiren çocuklarda miyopi ilerleme riskinin %54'e kadar azaldığı gösterilmiştir. Klinik çalışmaların birleşik sonuçlarına göre, düzenli açık hava aktivitesi miyopi artışını önleyebilir.
Ekran süresini sınırlamak
Ekran süresini sınırlamak ve yakın mesafe çalışma sürelerini düzenlemek de önemlidir. Özellikle tablet ve akıllı telefon gibi el tipi cihazların uzun süreli kullanımı, miyopi riskini artırmaktadır.
Düzenli göz muayeneleri
Düzenli göz muayeneleri ile miyopinin erken tespiti ve gerektiğinde miyopi kontrol yöntemlerinin uygulanması, ilerleyen dönemde yüksek miyopi gelişimini önlemede kritik öneme sahiptir.
Tıbbi sorumluluk reddi — Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Çocuğunuzun göz sağlığı ile ilgili endişeleriniz için bir göz hastalıkları uzmanına danışınız.
